Phong tục cưới hỏi miền Nam: sáu lễ truyền thống và bản rút gọn ngày nay

Sáu lễ trên giấy, ba lễ trong thực tế

Bộ lễ truyền thống miền Nam gồm giáp lời, thông gia, cầu thân, đính hôn, lễ cưới và phản bái. Trên thực tế phần lớn gia đình hiện giữ ba: giáp lời (tức dạm ngõ), đính hôn và lễ cưới.

Lễ thông gia — nhà gái sang thăm nhà trai để biết gia cảnh — và lễ cầu thân gần như đã được gộp vào buổi giáp lời. Phản bái thì nhiều nhà làm luôn trong ngày cưới hoặc bỏ. Biết bộ đầy đủ vẫn có ích: khi người lớn nhắc tên một cái lễ, hai bạn biết họ đang nói tới việc gì.

Mâm quả đếm theo số chẵn

Ngược với miền Bắc, miền Nam đếm mâm quả theo số chẵn — thường 6 hoặc 8 mâm — vì số chẵn tượng trưng cho có đôi có cặp. Mâm phủ khăn lụa đỏ, gói giấy kính đỏ hoặc vàng kim.

Đội bưng quả bên nam và bên nữ đều là người trẻ chưa lập gia đình. Cặp bưng quả đối diện nhau trong lễ hay được gia đình xếp có chủ ý, nên chọn người cũng là việc cần hỏi ý trước chứ không chỉ là điền chỗ trống.

Nghi thức lên đèn — phần đặc trưng nhất

Trong lễ đính hôn tại nhà gái, nhà trai mang sang một cặp đèn cầy lớn khắc long phụng. Hai gia đình cùng thắp cặp đèn này trên bàn thờ gia tiên nhà gái. Đây là khoảnh khắc trang trọng nhất của cả buổi.

Cặp đèn phải vừa với chân đèn trên bàn thờ nhà gái. Nghe rất nhỏ, nhưng đây là sự cố phổ biến nhất của lễ lên đèn: đèn quá to hoặc quá nhỏ so với chân đèn, và không ai phát hiện ra cho tới đúng lúc thắp. Đo trước một tuần là xong.

Chọn ngày và những kiêng kỵ thường gặp

Nhiều gia đình miền Nam xem tuổi âm lịch của cô dâu và tránh các năm bị coi là phạm Kim Lâu, đồng thời tránh tháng 3, tháng 7 và tháng 12 âm lịch.

Đây là tập quán mang tính lựa chọn. Nếu hai bên gia đình không cùng quan điểm, cách xử lý êm nhất không phải là tranh luận đúng sai mà là hỏi bên coi trọng hơn xem còn ngày nào khác chấp nhận được — thường là có, và câu chuyện dừng ở đó.

Không khí của lễ

Điểm khác rõ nhất so với miền Bắc không nằm ở số mâm hay lễ vật, mà ở nhịp. Lễ miền Nam ít nghi thức cứng, người lớn nói chuyện thoải mái hơn, và bố mẹ cô dâu đi cùng đoàn rước dâu sang nhà trai.

Nếu hai bạn khác miền, nói trước cho gia đình bên kia biết điều này. Nhà trai miền Bắc đôi khi bất ngờ khi thấy bố mẹ cô dâu lên xe hoa, đơn giản vì ở quê họ không ai làm vậy.